Κείμενο: Αναστασία Τσαλκιτζή
Επιμέλεια ανάρτησης: Κλαίρη Μπαράκου
Μία βραδιά γεμάτη μουσική, με μοναδικότητα χορευτικών πατημάτων, ενδυμασιών, μελοποιημένων τραγουδιών και προτάσεων έφθασε στο τέλος της και συ αναχωρείς έχοντας τόσες απορίες, τόσα συναισθήματα, τόσες εικόνες, τόσα χρώματα, τόσα αρώματα. Στριφογυρίζουν στο μυαλό αναστατώνοντάς το.
Συρτάρια ανοίγουν, αναμνήσεις ζωντανεύουν, στήνουν χορό και προσπαθείς να συγκρατηθείς να επιβάλλεις την τάξη να ξαναβρείς τις ισορροπίες, μα είναι τόσο δύσκολο. Κι εκεί που νομίζεις πως η νηνεμία είναι προ των πυλών οι φράσεις του Δημήτρη: « Παράδοση κατά τη δική μας αντίληψη σημαίνει αντάμωση. Αν δεν υπάρχει αντάμωση, δεν υπάρχει παράδοση» πυροδοτούν το άνοιγμα της αυλαίας και σαν όνειρο η παράσταση που μόλις πριν λίγο έλαβε τέλος αρχίζει ξανά.
Στην άνετη φιλόξενη αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών περιμένεις παρατηρώντας τον περιβάλλοντα χώρο και τη σκηνή. Άνετα καθίσματα, ξύλινοι τοίχοι, κόσμος και επί σκηνής ένας αργαλειός με δυο κρεμάστρες που φιλοξενούν ρούχα εποχής του τότε και του σήμερα, δυο σκαμνάκια, μικρόφωνα , οι μουσικοί παίρνουν θέσεις τα φώτα χαμηλώνουν και η οθόνη φωτίζεται , η προβολή ξεκινά κι η έκπληξη μου απερίγραπτη με τη δυναμική δίχως λόγια αρχή, τη γεμάτη εικόνες. Ναι, ένα ταξίδι στον πολιτισμό από τη μια άκρη της γης ως την άλλη κι επιθυμώ λίγο ακόμη από αυτό το ταξίδι που κλείνει με τη γη να γίνεται μικροσκοπική κουκίδα σε αποχρώσεις ηρεμίας .
Η Τζοάνα επί σκηνής απιθώνει ένα ρολόι στο σκαμνί και όπως αθόρυβα εμφανίστηκε, τόσο αθόρυβα αποχωρεί. Η νεαρή όμορφη αγέρωχη κοπέλα ακίνητη καθισμένη στο σκαμνί κοιτά στο κενό. Αποχωρεί μόνο με την προτροπή της ντυμένης με την κομψότητα της παραδοσιακής φορεσιάς που περπατά αργά, μα με βήματα σταθερά.
Το μάτι καρφώνεται στην ηλεκτρική κιθάρα που κάνει την εμφάνισή της στο μισοσκόταδο της σκηνής, ακούς τη φωνή της και η περιέργεια αρχίζει να τραβά την ανηφόρα. Ο μελωδικός διάλογος των τραγουδιών στυλώνουν τα βλέφαρα που πριν λίγο αναρωτιόσουν αν θα κρατήσεις ανοικτά και ξαφνικά σε ενοχλεί τόσο η ύπαρξη του μπροστινού κεφαλιού που περιορίζει το οπτικό σου πεδίο. Γέρνεις το κεφάλι και συνεχίζεις απολαμβάνοντας τις στιγμές.
Το ταξίδι ξεκίνησε κι η σκηνοθετική επέμβαση της Τζοάνας ταρακουνά το μυαλό. Το ρολόι, η βαλίτσα με το μουσικό όργανο αποκαλύπτουν ένα ταξίδι στο χρόνο, στα μελωδικά λόγια και στα κινητικά μοτίβα; Μάλλον η αντάμωση ξεκίνησε και το παλαιό με το νέο συνυπάρχουν τόσο αρμονικά. Κι εκεί που νομίζεις πως … εντάξει αυτή είναι η πρόταση του Δημήτρη η γνωστή σε εμάς που υπάρχουμε στ΄ Αλωνάκι…. κατορθώνει να δημιουργήσει μία νέα τρικυμία.
Μα είναι δυνατόν να ερμηνεύεται η ορχηστρική μελωδία ταυτόχρονα από χορευτές σύγχρονου χορού, από χορευτές παραδοσιακών κινητικών μοτίβων κι εκείνη να το έχει αναγγείλει στο κοινό με ένα παπούτσι κι ένα τσαρούχι που αφέθηκαν τόσο προσεκτικά πάνω στο σκαμνί διασταυρωμένα;
Και αρχίζεις να αναρωτιέσαι τι άλλο θα ανταμώσω σε αυτό το ταξίδι; Πώς θα το δέσουν με τα προηγούμενα και τα επόμενα; Δε συμμετέχω στο χειροκρότημα, εκνευρίζομαι με εκείνους που χειροκροτώντας διακόπτουν τον ηλεκτρισμό που πυροδοτεί τις σκέψεις του μυαλού.
Οι επευφημίες έσβησαν και το λιβανιστήρι στο σκαμνί αναγγέλλει το νέο αντάμωμα της παράδοσης με τη βυζαντινή μουσική. Είναι τόσο αγνή, μαγική, μελωδική η φωνή του μικρού παιδιού που τραγουδά στη σκηνή δίχως μουσική κι η μαγική στιγμή γίνονται μεγαλειώδης όταν συνοδεύεται η αγνότητα με τη χορωδιακή φωνή των ιεροψαλτών που είναι μαζί με τους θεατές.
Μα πόσες πια ανατροπές σε μια παράσταση 90 λεπτών; Και το ερώτημα ξεψυχά πριν ακόμα αποκτήσει ζωή με την ενδυματολογική του πρόταση που παρουσιάζεται στη σκηνή. Σίγουρα κάποια από αυτές μπορούν να ντύσουν την καθημερινότητά μας, κάποιες άλλες τις επίσημες εξόδους και εκδηλώσεις μας. Όλες οι προτάσεις εξαιρετικές, μοναδικές υπέροχες που σίγουρα αν κάποιοι από εμάς υιοθετούσαν θα έδιναν το «φιλί της ζωής» στις φορεσιές της παράδοσης.
Κι εκεί που νομίζεις πως δεν υπάρχει κάτι άλλο σε αυτή την παράσταση ένας μονότονος επαναλαμβανόμενος ήχος τόσο γνώριμος γεμίζει το δωμάτιο και στη σκηνή παρουσιάζονται τόσο απλά τόσο παραστατικά οι έννοιες της παράδοσης και της αντάμωσης. Ο κύκλος κινείται κι οι συμμετέχοντες με την ενδυματολογική πρόταση και την παραδοσιακή φορεσιά μεταφέρουν στον χτύπο του ρολογιού ένα κομμάτι από την ενδυμασία τους.
Κάπου εδώ το δικό μου ταξίδι στα 90 λεπτά αρωμάτων παράδοσης και καθημερινότητας. Σβήνει προσπαθώντας ακόμα να κατανοήσω όλες εκείνες τις μικρές λεπτομέρειες που μετέτρεψαν τις σκέψεις του, το μόχθο τους, την κούρασή τους, το κέφι τους σε ένα αντάμωμα μοναδικό.
Διάθεση φωτό: Παν. Μαλλής
Βίντεο: Λίνα Περγάμαλη, Αντώνης Σαμαρτζής