Κείμενο: Αντώνης Σαμαρτζής
Επιμέλεια Ανάρτησης : Κλαίρη Μπαράκου
«Μια Νήσος στην Ελλάδα οι Noel Baker στην Εύβοια» χρονικό της οικογενείας από την οπτική τους γωνία…»
Συγγραφέας: Noel – Baker, Barbro
Εκδότης «Εκδόσεις των Φίλων»
H Barbro γεννήθηκε στο Νορκέπιγκ της Σουηδίας το 1924, σπούδασε αγγλική λογοτεχνία και κινέζικα στο πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Εξυπνη, νέα και δυναμική -όπως εξακολουθεί ακόμη να είναι- εργάστηκε στο υπουργείο Εξωτερικών της Σουηδίας και στις πρεσβείες της πατρίδας της στην Αργεντινή και στην Κίνα στη δεκαετία του ’50.
H αποφασιστική αλλαγή στη ζωή της ήρθε όταν έπρεπε να πει το «Ναι» στην πρόταση γάμου που της έκανε, στα 33 της χρόνια, ο Francis Noel-Baker, μέλος του Εργατικού Κόμματος του βρετανικού Κοινοβουλίου. Και, φυσικά, το είπε το «Yes» στα αγγλικά, ξεχνώντας σουηδικά και κινέζικα! Το να μπεις σε μια τέτοια ιστορική οικογένεια είναι από μόνο του μια περιπέτεια! H Barbro με τον Francis απέκτησαν τρία παιδιά, δύο αγόρια και ένα κορίτσι. Εμαθε επιπλέον και ελληνικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά.
Εκτός από τις ξένες γλώσσες την μαγνήτιζαν η λογοτεχνία και οι καλές τέχνες, ιδίως η εικονογράφηση. Βαφτισμένη Χριστιανή Ορθόδοξη, με τον άνδρα της, τον Francis Noel Baker, ζουν στο Προκόπι της Ευβοίας. Με την κλίση που είχε στο γράψιμο, ζώντας στην Εύβοια, γνωρίζοντας, διαβάζοντας, ακούγοντας και ρωτώντας για το παρελθόν, απώτατο και εγγύς, η Barbro από χρόνια «έγραφε» στο μυαλό της το χρονικό της οικογένειας Noel Baker και «μιας νήσου στην Ελλάδα – την Εύβοια», όπου το 1832, και ύστερα από προτροπή του κόμη Καποδίστρια, του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος, ο Francis Noel και ο φίλος του Emmanuel VoFellenberg αγόρασαν γη στην Εύβοια από τους Τούρκους.
Σκοπός τους να ιδρύσουν αγροτικό-γεωργικό σχολείο στο πρότυπο του Hofwyl, κοντά στη Βέρνη της Ελβετίας για να μάθουν στους κατοίκους νέες καλλιέργειες και να τους ανεβάσουν το βιοτικό επίπεδο ζωής. Τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν έτσι, καθόλου ειδυλλιακά μάλιστα. Και με το πέρασμα των χρόνων η όλη πολιτεία των Noel-Baker χαρακτηρίσθηκε στην Ελλάδα αμφιλεγόμενη, έχει δε προκαλέσει οξύτατες κατά το παρελθόν αντιπαραθέσεις, πολιτικές και κοινωνικές, που έχουν περάσει στις εφημερίδες της εποχής.
Η κ. Barbro Noel-Baker, όπως όλες οι γυναίκες που παντρεύονται και μπαίνουν σε μια μεγάλη οικογένεια, ταυτίστηκε μ’ αυτή και με την ιστορία της. O Edward Noel ήταν νεαρός εξάδελφος της Λαίδης Noel Byron, η οποία είχε φροντίσει για τη μόρφωσή του και είχαν μεταξύ τους πυκνή αλληλογραφία. Μετά το θάνατο του μεγάλου φιλέλληνα Βyron δημιουργήθηκε ένας μύθος γύρω από το όνομά του, η σύζυγός του ζήτησε από τον Noel, να μάθει, εκεί στην Ελλάδα, όσα μπορεί περισσότερα για τις τελευταίες ημέρες του. Αλλά ίσως να μην είχε γραφεί αυτό το βιβλίο, αν, όπως γράφει η Barbro στην εισαγωγή της, «δεν είχαν ανακαλυφθεί στο αντιαεροπορικό καταφύγιο, στο σπίτι του πεθερού της, Philip Noel Baker, στην Belgravia του Λονδίνου, κουτιά με γράμματα που φύλαξε στον B΄ παγκόσμιο πόλεμο η εγγονή του Edward Noel, η Irene, σύζυγος του Philip Noel Baker, που τιμήθηκε με Nobel ειρήνης το 1959.
Τα γράμματα διαβάστηκαν, δημιούργησαν και άλλα ερωτήματα που έμειναν αναπάντητα. «Γιατί η λαίδη Byron, χήρα του ποιητή, ενίσχυσε οικονομικά τον Edward, προκειμένου να αγοράσει το απέραντο κτήμα του Αχμέταγα;», γράφει χαρακτηριστικά η Barbro στην εισαγωγή. «Τι ήταν το Hofwyl που επαναλαμβανόταν τόσο συχνά; Ηθελα να να μάθω περισσότερο για τον κόμη Καποδίστρια, τον κυβερνήτη της μόλις απελευθερωμένης Ελλάδας, πριν ακόμη εκλεγεί βασιλιάς ο Οθων. Πώς έφτασε στο σημείο να ενθαρρύνει ξένους να αγοράζουν κτήματα εκεί. Σταδιακά η εικόνα αποκαταστάθηκε και οι πρωταγωνιστές αυτής της ιστορίας εμφανίστηκαν καθώς οι χαρακτήρες ενός θεατρικού έργου». Μόνον που δεν είναι η όλη ιστορία θεατρικό έργο σε πράξεις αλλά πραγματικότητα που δημιούργησε αντιδράσεις. Οι αγρότες δεν είδαν από την αρχή με καλό μάτι την εγκατάσταση των ξένων στη γη τους, και οι εργάτες στα ορυχεία δούλευαν κάτω από σκληρές συνθήκες.
Σε 400 σελίδες η κ. Noel Baker δίνει την πλευρά της οικογενείας, αυτήν που γνωρίζει και υποστηρίζει η οικογένεια, όπως της την αποκάλυψαν τα γράμματα που βρέθηκαν στο σπίτι του Νομπελίστα πεθερού της, για τα οποία, όπως γράφει η ίδια «πήρε πολύ καιρό να ταξινομήσω αυτά τα γράμματα, να τα καθαρίσω από τη μούχλα, να τα αποκαταστήσω και να τα μεταγράψω, και ν’ ανακαλύψω στο τέλος όλη την ιστορία του Αχμέταγα». H πλούσια εικονογράφηση είναι από τα οικογενειακά λευκώματα.
Ο τίτλος δίνει και την όλη πρόθεση «Μια Νήσος στην Ελλάδα – οι Noel-Baker στην Εύβοια». Πρόκειται για ένα χρονικό της ζωής τους στην Εύβοια, ιδωμένο από τη δική τους πλευρά. Αλλά -για να θυμηθούμε το αγγλοσαξονικό Dictum «No mais aisland»- «Κανείς άνθρωπος δεν είναι νησί». H Εύβοια έχει τη δική της ιστορία και η οικογένεια των Noel-Baker αποτελεί ένα μέρος της. Το βιβλίο βγήκε σε επιμελημένη έκδοση, με γαλανόλευκο εξώφυλλο, σε μετάφραση Αλέξη Ταμπουρά και Ευγενίας Μίγδου, από τις Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 2003. Στο εσώφυλλο η συγγραφεύς Barbro Noel-Baker «εκφράζει την ευγνωμοσύνη της στην κ. Αναστασία Ιερώνυμου Πίντου για το ενδιαφέρον και τη βοήθειά της να εκδώσει το βιβλίο αυτό στην ελληνική γλώσσα». Επίσης ευχαριστεί τον κ. Αλέξη Ταμπουρά και την κ. Ευγενία Μίγδου «για την εξαίρετη μετάφραση». Τίτλος του πρωτοτύπου «Aisle of Greece – The Noels iEuboea».
(Ελένη Μπίστικα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» 2.7.2003)
«Ο Αγγελής Γωβιός και η επανάσταση στην Εύβοια»
Συγγραφέας: Αποστόλου Δημήτρης, 1947- / Καλέμης Αλέξανδρος
Εκδότης «Κίνητρο-Ε. Καλέμη»
[…] Με επίκεντρο το πρόσωπο του Λιμνιώτη επαναστάτη και ήρωα Αγγελή Γωβιού, τη βασικότερη κατά την εκτίμηση μας προσωπικότητα του ευβοϊκού αγώνα για την ανατροπή του τουρκικού ζυγού στην ελληνική μεγαλόνησο, θα εξετάσουμε τα γεγονότα της επανάστασης στην Εύβοια, τους λόγους της αποτυχίας της και τον τρόπο με τον οποίο εντάχθηκε τελικά η Εύβοια στο νέο ελληνικό κράτος το Μάρτιο του 1833. Θα παραθέσουμε γνωστά και άγνωστα ντοκουμέντα από την εποχή εκείνη και θα σχολιάσουμε με απλό τρόπο τις εξελίξεις.
Τέλος θα μεταφέρουμε αποσπάσματα από έμμετρα ή πεζά λαϊκά λογοτεχνήματα συντοπιτών του αγωνιστή μέσα από τα οποία αναδύονται η αγάπη, ο θαυμασμός και η ευγνωμοσύνη προς έναν ηρωικό επαναστάτη, του οποίου η επανάσταση, έστω και συγκυριακά, κάποτε δικαιώθηκε, με αποτέλεσμα η θυσία του, από απόψεως τουλάχιστον υστεροφημίας, να μη πάει χαμένη. […] (από τον πρόλογο του βιβλίου)
«Μια φορά κι έναν καιρό εκεί στην Εύβοια… Η ιστορία της Εύβοιας για μικρά και μεγάλα παιδιά»
Συγγραφέας: Καλέμης Αλέξανδρος
Εκδότης «Κίνητρο – Ε. Καλέμη»
Πόθος όποιου ευτύχησε να ζήσει σε παραδεισένια πατρίδα με μεγάλη ιστορία, είναι να περάσει -σαν το σκυταλοδρόμο- στους διαδόχους του, με τον πιο απλό και ιδανικό τρόπο, τη σκυτάλη της γνώσης για τα προικιά του τόπου τους. Κι όταν ο τόπος τους είναι η πλουσιοπάροχα προικισμένη από τη φύση και την ιστορία Εύβοια, τότε υπάρχει ένας παραπάνω λόγος να αισθάνονται προνομιούχοι και καλότυχοι γιατί γεννήθηκαν σ’ αυτή.
Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, κάπου εκεί στην Εύβοια, στον τόπο που το πράσινο δέθηκε αρμονικά με το γαλάζιο κι ο μύθος παντρεύτηκε με την αλήθεια, έζησαν θρύλοι και άνθρωποι φτιάχνοντας πολιτισμούς και ιστορία. Κι όλα αυτά κάποιος πρέπει να μας τα πει, από κάπου να τα μάθουμε…
«Οι Μονές και τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Εύβοιας»
Συγγραφέας: Καλέμης Αλέξανδρος
Εκδότης «Κίνητρο – Ε. Καλέμη»
Σε μια περιοχή που η φύση έχει χαρίσει αφειδώς όλα της τα δώρα, ήταν αυτονόητο να κορυφώνεται η λατρεία του θείου σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας. Η πραγματικότητα αυτή συνεχίστηκε και μετά την επικράτηση της αληθινής θρησκείας. Ο άνθρωπος αισθάνθηκε την ανάγκη να δοξάσει τον Δημιουργό του για το δώρο της ζωής δημιουργώντας χώρους λατρείας σε τόπους που διαισθάνθηκε ότι ήταν ευλογημένοι. Ένας από αυτούς ήταν και η Εύβοια. Στο βιβλίο αυτό παραθέτοντας χάρτες, φωτογραφίες και απλά κείμενα επιχειρούμε μια πλήρη ξενάγηση των προσκυνητών στα ευβοϊκά μνημεία της Ορθοδοξίας, γνωρίζοντάς τους ταυτόχρονα τις ανεπανάληπτες φυσικές καλλονές της ελληνικής μεγαλονήσου.
(ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)
«Ο Κηρέας της Εύβοιας. Ένας παράδεισος στη γειτονιά των Ελλήνων»
Συγγραφέας: Καλέμης Αλέξανδρος
Εκδότης «Κίνητρο – Ε. Καλέμη»
Όταν άρχισα να ασχολούμαι μ’ αυτό το φυσικό θησαυροφυλάκιο, που ονομάσθηκε πρόσφατα “Δήμος Κηρέως”, διαπίστωσα πως ανάμεσα στο πλήθος των θησαυρών της φύσης, υπήρχαν πολύτιμες ιστορικές παρακαταθήκες, ιερά κειμήλια της ορθοδοξίας, κομμάτια από τον αμύθητο πλούτο της εθνικής μας παράδοσης, ανεκτίμητα προικιά από τις χαμένες πατρίδες, δείγματα των εκεί ελληνικών πολιτισμών, καθώς και καταθέσεις “αίματος” λαϊκών αγώνων, τόσο εθνικών όσο και ταξικών.
Έτσι ασχολούμενος με την κειμενογραφική αναπαραγωγή της εικόνας, αυτής της ευβοϊκής περιοχής, κατάταξα τον εαυτό μου στους τυχερούς εκείνους, που κατάφεραν όχι μόνο να ζήσουν ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους, αλλά και να εντρυφήσουν σ’ έναν αληθινό γήινο παράδεισο. Σ’ έναν παράδεισο της γειτονιάς των Ελλήνων. (Σημείωμα του Συγγραφέα).
Ιστορία της Εύβοιας»
Συγγραφέας: Βρανόπουλος Επαμεινώνδας
Εκδότης «Πελασγός»
Ο Επαμ. Βρανόπουλος πήρε δίπλωμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών αριστεύσας στα πιο πάνω μαθήματα. Το 1964-1965 μετεκπαιδεύτηκε στο Πανεπιστήμιο Cincinnati, από όπου έλαβε πτυχίο Master of Arts στην Ιστορία και Αρχαιολογία με βαθμό Άριστα. Το 1973 πήρε διδακτορικό δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών με βαθμό “Λίαν Καλώς”. Από το 1978 ως το 1987 διετέλεσε Γεν. Γραμματέας της Εταιρείας Ευβοϊκών Σπουδών, της οποίας έγινε και Αντιπρόεδρος.
Η έκδοσή του “The Parthenon and the Elgin Marbles” στάλθηκε από το Υπ. Προεδρίας σ’ όλα τα μέλη του ΟΗΕ, της Ευρωβουλής και της Unesco. Έχει συγγράψει 14 βιβλία, πολλές μελέτες στον επιστημονικό τύπο και πολλά άρθρα στον ημερήσιο τύπο. Έχει δώσει πολλές διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει μετάσχει σε διεθνή συνέδρια.
Για τη δραστηριότητά του στο θέμα του επαναπατρισμού των γλυπτών του Παρθενώνα έχει επαινεθεί από τη British Committee for the Restitution of the Parthenon Marbles. Είναι επίσης Αντιπρόεδρος της Ένωσης Συγγραφέων και Δημοσιογράφων Τουρισμού.
«Η Καρυστία και η Σκύρος μέσα στο χρόνο Γεωφυσική, αρχαιολογική, ιστορική, οικονομική, εκκλησιαστική και αρχιτεκτονική παρουσίαση της επαρχίας Καρυστίας του νομού Ευβοίας»
Συγγραφέας: Γλυκός Ευάγγελος
Εκδότης «Τυπωθήτω»
Η μελέτη αυτή φιλοδοξεί ν’ αποτελέσει μια νοσταλγική περιήγηση στο χώρο και το χρόνο μιας νησιωτικής ελληνικής επαρχίας, της Επαρχίας Καρυστίας του Νομού Ευβοίας, που συνιστά μιαν από τις ιδιαίτερες πατρίδες της πλούσιας τοπογραφίας του Ελληνισμού. Επιδιώκει να παρουσιάσει τις διάφορες όψεις του ιστορικού της βίου, τη γεωφυσική της εξέλιξη, την αρχαιοελληνική της κληρονομιά, την πολιτική και στρατιωτική της πορεία, την κοινωνική και οικονομική της κατάσταση, την εκκλησιαστική της μορφή και την οικολογική και αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία.
Ο συγγραφέας επιχειρεί, λόγω Απουλίας μιας ανάλογης μελέτης, να συνθέσει μια συγκεντρωτική και συνοπτική ταυτόχρονα παρουσίαση της ιστορίας της Καρυστίας και της Σκύρου, για να καταστήσει αισθητό τον παλμό της επαρχίας μας και ευρύτερα γνωστό τόσο στους ντόπιους όσο και στους υπόλοιπους συμπατριώτες μας. Μια γνωριμία με τα πρόσωπα που σφράγισαν την ιστορία της Καρυστίας και της Εύβοιας γενικότερα καθώς και με τα μνημεία της επαρχίας είναι εν ολίγοις η παρούσα μελέτη. Εμπνευσμένη από την αγάπη για το γενέθλιο τόπο και με τη συνείδηση ότι δεν κομίζει “γλαυκ’ ες Αθήνας”, προσπαθεί να ανασυνθέσει τη γοητευτική ιστορική εικόνα της επαρχίας μας.
«Οι άγνωστοι πρωτοπόροι της Μεσογείου»
Συγγραφέας: Κατσός Βάγιας
Εκδότης «Square»