Συνέντευξη: Λίνα Περγάμαλη
φωτό κεφαλίδας : Αρτάκη Κυζίκου (ημερολόγιο 2022)
φωτό συνέντευξης: ευγενική προσφορά κ. Σμαρώ Μιμίκου
Επιμέλεια ανάρτησης: Κλαίρη Μπαράκου
Κυρία Σμαρώ πείτε μας δυό λόγια για την παιδική σας ηλικία.
Γεννήθηκα στην Αθήνα από Αρτακηνούς γονείς. Μεγάλωσα και τελείωσα το Λύκειο στον Πειραιά λόγω του επαγγέλματος του πατέρα μου (Πλοίαρχος Ε.Ν). Όλα τα καλοκαίρια και κατά την διάρκεια των διακοπών μας γενικά, τα περνούσα στην Ν. Αρτάκη με την οικογένειά μου, τα ξαδέρφια μου και τους φίλους μου.
Πείτε μας για τις σπουδές σας.
Σπούδασα στα ΤΕΙ Αθήνας, Επόπτης Δημόσιας Υγείας. Επίσης Κλασική Μουσική και πιάνο για 15 χρόνια στο Ωδείο Αθηνών. Μιλάω άριστα Αγγλικά και λίγα Γερμανικά.
Θα θέλαμε να μάθουμε τις μέχρι τώρα δραστηριότητές σας.
Το 1984 παντρεύτηκα τον Μιχάλη Μιμίκο και από τότε ζω μόνιμα στην Ν. Αρτάκη Ευβοίας. Μαζί αποκτήσαμε τρεις κόρες. Το 1985 ξεκινήσαμε τις επιχειρήσεις μας στον αγροτικό τομέα με αντικείμενο τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες. Το 1989 ίδρυσα την δική μου επιχείρηση, με αντικείμενο τις διακοσμήσεις – οργάνωση εκδηλώσεων. Σπούδασα στην Ιταλία, Αυστρία και Ολλανδία παίρνοντας έτσι πτυχία ανθοδετικής – διακόσμησης, οργάνωσης εκδηλώσεων και marketing. Επι δύο δεκαετίες, η επιχείρησή μου είχε αναλάβει τον εορταστικό διάκοσμο της πόλης της Χαλκίδας. Πάντα έχοντας την στήριξη και την ενθάρρυνση από την οικογένειά μου.
Μεγάλωσα σε οικογένεια με βαθιές ρίζες Μικρασιατών, που τηρούσαν πάντα με ευλάβεια όλα τα έθιμα, τις παραδόσεις, τη γαστρονομία, καθώς και την ντοπιολαλιά μας.
Η αγαπημένη μου μητέρα, οι γιαγιάδες και οι θείες, μου μετέδωσαν τις βάσεις της κολτούρας και του πολιτισμού της Αρτάκης, καθώς γαλουχήθηκα σε ένα περιβάλλον, γεμάτο αγάπη για προσφορά, φιλοξενία και κοινωνικότητα. Από την πλευρά της οικογένειας του πατέρα μου, απέκτησα επιπλέον την αγάπη για την κλασική μουσική, το πιάνο, τις τέχνες και τα γράμματα.
Γνωρίζοντας την δράση σας και το γνήσιο ενδιαφέρον σας για τον τόπο της καταγωγής σας και την συνέχιση της Ελληνικής παράδοσης, σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα των προγόνων μας, θα θέλαμε να μας πείτε δυό λόγια πρώτα απ’ όλα για την εκδίωξη των προπάππων σας από τον τόπο καταγωγής και διαμονής τους.
Η επαρχία Κυζίκου αποτελούνταν από 17 χωριά. Η Αρτάκη Κυζίκου ήταν η Μητρόπολις, με 10000 Αρτακηνούς κατοίκους και 2500 Τούρκους. Ενημερώθηκαν αρκετά νωρίς για τον διωγμό που επίκειτο και έτσι μετά από συνεννόηση η έξοδος των Αρτακηνών έγινε μεθοδικά και με τάξη.
Οι περισσότεροι, με ατμόπλοια μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη στην τοποθεσία «Μικρό Καραμπουρνού», όπου και παρέμειναν για έναν χρόνο, υποφέροντας πολλά δεινά και κακουχίες, διότι εκτός από την προσφυγιά, αντιμετώπιζαν την πείνα και ασθένειες που τους αποδεκάτισαν.
Πως έγινε η επιλογή του τελικού τόπου διαμονής των Αρτακηνών – Κυζικηνών;
Δεν άργησε να συσταθεί επιτροπή για την εγκατάστασή τους σε μόνιμο τόπο. Μέλος της επιτροπής ήταν και ο παππούς μου Μιλτιάδης Ψαθέρης, εξέχουσα προσωπικότητα της Αρτάκης Κυζίκου, με σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, της Αθήνας και του Μονπελλιέ της Γαλλίας. Τα μέλη της επιτροπής όταν επισκέφθηκαν την περιοχή, με συγκίνηση διαπίστωσαν την ομοιότητα της παραθαλάσσιας ζώνης της Αρτάκης Κυζίκου, με την ελώδη παραθαλάσσια περιοχή του Βατώντα, (ιδιοκτησίας Δ. Ν. Βουδούρη). Έτσι πρότειναν, μετά από διαπραγματεύσεις με τη χήρα Βουδούρη, να τους παραχωρηθεί ο τόπος. Η επιτροπή επέστρεψε στην Τούμπα και παρουσίασε στους Αρτακηνούς πρόσφυγες την καταλληλότητα του τόπου και την μεγάλη ομοιότητα του χώρου με την Αρτάκη Κυζίκου.
Έτσι, τον Σεπτέμβρη του 1923, εξαθλιωμένοι από τις ταλαιπωρίες έφθασαν στην προκυμαία της Χαλκίδας με ατμόπλοιο. Χωρίς καθυστέρηση κάποιοι με την «σαντάλα» και οι περισσότεροι με καράμαξες, ακόμα και πεζοί, κατευθύνθηκαν στη βραχώδη τοποθεσία του Βουδούρη. Περίπου για δύο δύσκολους χειμώνες -λόγω χιονιά- παρέμειναν σε αντίσκηνα, τα οποία στήθηκαν παραλιακά κοντά στο σημερινό λιμάνι.
Πείτε μας μερικές λεπτομέρειες της ζωής αυτών των οικογενειών και τον αγώνα τους να επιβιώσουν και να προκόψουν, αφού έχουν και τον τίτλο των ιδιαίτερα νοικοκυρεμένων οικογενειών.
Η δημιουργία της «Νέας Αρτάκης» δεν αργεί να αρχίσει, παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις. Όλοι ρίχτηκαν στη δουλειά, έφτιαξαν καμίνια, κουβαλώντας πέτρες με τα ίδια τους τα χέρια, έχτισαν σπίτια, την εκκλησία των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων, αποβάθρα κι αργότερα το 1ο Δημοτικό σχολείο Νέας Αρτάκης (1932). Πάσχιζαν για την επιβίωσή τους με κάθε τρόπο κυρίως μέσω της αλιείας και καλλιεργώντας τη γή.
Μέσα σε τρεις δεκαετίες, κατόρθωσαν να αφήσουν την ταυτότητά τους στα πρότυπα της παλιάς τους πατρίδας, ώστε τίποτα να μην θυμίζει την βραχώδη και γεμάτη έλη περιοχή που πρωτοαντίκρισαν. Σε αυτές τις συνθήκες, το εμπορικό πνεύμα των παλιών Αρτακηνών και η όρεξη για εργασία, τους ώθησε να δημιουργήσουν προϋποθέσεις ανάπτυξης, ειδικά στον χώρο της αλιείας, της ταπητουργίας και της γεωργίας. Για την ανοικοδόμηση της Ν. Αρτάκης βοήθησαν οικονομικά οι εν Αμερική Αρτακηνοί. Επίσης, για την οικοδόμηση του Ιερού προσκυνήματος της Παναγίας της Φανερωμένης, οι αλιείς στερούμενοι προσέφεραν μέρος των εσόδων τους.
Η εμπορική και οικονομική της εξέλιξη συνεχίζεται, παρά τους δύσκολους καιρούς που διανύουμε, βασιζόμενη κυρίως στην αλιεία και τις πτηνοτροφικές και κτηνοτροφικές επιχειρήσεις.
Θα μας αναφέρετε μερικές δραστηριότητες που αφορούν τις αλησμόνητες πατρίδες από συλλόγους σας;
Ο Σύλλογος Αρτακηνών – Κυζικηνών ιδρύθηκε το 1963 από πρώτης γενιάς Αρτακηνούς πρόσφυγες στην Αθήνα, με σκοπό την διατήρηση του πολιτισμού, των ηθών και εθίμων της Αρτάκης Κυζίκου. Η μητέρα μου Καίτη Ψαθέρη ήταν από πρώτα μέλη του συλλόγου εγγεγραμένη τον 1967.
Είμαι μέλος του Συλλόγου από το 2007 και μέλος του Δ.Σ. από το 2013. Το 2019 και τον 2022 εκλέχθηκα πρώτη σε ψήφους και έγινα Πρόεδρος του Δ.Σ. Ανέλαβα πρωτοβουλίες για τον εκσυγχρονισμό του Συλλόγου και την διοργάνωση εκδηλώσεων με επιμορφωτικό χαρακτήρα και περαιτέρω ανάδειξη του Πολιτισμού της Αρτάκης. Ορισμένες προτάσεις που υλοποιήθηκαν με πολύ μεγάλη επιτυχία ήταν:
Το Φεστιβάλ Μικρασιάτικων γεύσεων, η βράβευση Αρτακηνών προσωπικοτήτων της Τέχνης και του Πολιτισμού και η ίδρυση θεατρικής ομάδας του Συλλόγου (Στην Αρτακηνή ντοπιολαλιά με κείμενα που γράφονται από μέλη του Συλλόγου περιγράφοντας γλαφυρά τον τρόπο ζωής τους τη δεκαετία του 50).
Οι προτάσεις αγκαλιάστηκαν με πολύ μεγάλη αγάπη και αποδοχή από τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου και γενικότερα του κόσμου.
Πείτε μας για το μουσείο. Πως δημιουργήθηκε, τι αφορά, τι περιέχει, τι αντίκτυπο έχει στην σημερινή κοινωνία και ιδιαίτερα στην διατήρηση παράδοσης στους νέους.
Η δημιουργία του μουσείου ήταν πάντα το όνειρο και ο στόχος του Συλλόγου και ιδιαιτέρως της προηγούμενης προέδρου κας Ασπασίας Χατζάκη – Λαγού. Καταφέραμε να βρούμε τον κατάλληλο χώρο για την στέγασή του, να συλλέξουμε κειμήλια τα οποία μας εμπιστεύθηκαν Αρτακηνοί και να τα αναδείξουμε με τον καλύτερο τρόπο.
Στον χώρο σήμερα φιλοξενούμε 532 κειμήλια, με ιδιαίτερη φροντίδα και προσοχή, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για την συντήρηση και διαφύλαξή τους. Ουσιαστικά είναι η αναπαράσταση ενός Αρτακηνού σπιτιού, στην Αρτάκη Κυζίκου και των πρώτων χρόνων της εγκατάστασης στην Εύβοια.
Μετά από συνεννόηση, γίνονται ξεναγήσεις σε σχολεία, πολιτιστικούς συλλόγους και γενικότερα σε όποιον ενδιαφέρεται να το επισκεφθεί, με ελεύθερη είσοδο.
Το μουσείο συντηρείται αποκλειστικά, από τις συνδρομές των μελών του συλλόγου και από δωρεές.
Ο συγκεκριμένος χώρος είναι μισθωμένος από τον σύλλογο και ευελπιστούμε στον επόμενο χρόνο να μεταφερθεί το μουσείο σε καταλληλότερο χώρο για ανάδειξη των εκθεμάτων, που θα παραχωρηθεί από τον Δήμο Χαλκιδέων.
” Σαν κόρη γλυκοφλέβαρη
Γλυκομαυρομματούσα
Βλέπει η Αρτάκη την Κερά και την Απηγανούσα,
Κι ο ζέφυρος με περισσήν αγάπη της μιλάει
Και την πυκνή την κόμη της κρυφά κρυφά φιλάει.
Η Προποντίς η αφρόλουστη μπροστά της ξαπλωμένη,
Γλυκοκοιμάται ξένοιαστη και μόλις ανασαίνει,
Ο Βάκχος με τον Σειληνόν μ’ άσματα και με γέλια
Γλυκά σταφύλια, νόστιμα της φέρνουν απ’ τ’ αμπέλια.
Γύρω της σ’ τα εληόκλαδα τ’ ανθοστεφανωμένα
Σκιαθιά λαλούν ζευγαρωτά, κοτσύφια ερωτεμένα.
Και στο Χαλικοποίκιλτο μπροστά της ακρογιάλι
Συχνολαλούν οι πέρδικες τ΄ ανθόπλαστά της κάλλη.”
Ποιήμα του Λ. Λαζαρίδη.